สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (สนส.ม.อ.) ได้รับงบสนับสนุนจากศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ดำเนินโครงการจัดประชุมวิชาการและพัฒนาศักยภาพต่อเครือข่ายวิชาการในระดับภาคด้านการควบคุมการบริโภคยาสูบในเขตพื้นที่ภาคใต้ตอนล่างร่วมกับภาคใต้ตอนบน มีกำหนดจัดงานประชุมวิชาการบุหรี่ไฟฟ้า : คนใต้ร่วมใจ สังคมไทยปลอดบุหรี่ไฟฟ้า ในวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ.256 ณ สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โดยมีเป้าหมายเพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ งานวิจัย นวัตกรรม และบทเรียนจากการดำเนินงานด้านการป้องกันและควบคุมบุหรี่ไฟฟ้า ตลอดจนเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายจากภาคส่วนต่าง ๆ ได้แก่ นักวิชาการ บุคลากรสุขภาพ ครูและสถานศึกษา เด็กและเยาวชน สื่อมวลชนและสื่อชุมชน ครอบครัว ผู้นำศาสนา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐ และภาคประชาสังคม เพื่อร่วมวิเคราะห์สถานการณ์และกำหนดแนวทางการดำเนินงานที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่
รวมพลังภาคีเครือข่ายจากหลายภาคส่วน
การจัดประชุมในครั้งนี้ มีหน่วยงานร่วมจัด ประกอบด้วย สถาบันนโยบายสาธารณะ คณะแพทย์ศาสตร์ สถาบันวิจัยและพัฒนาสุขภาพภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ สำนักวิชาสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ สำนักงานป้องกันและควบคุมโรคที่ 12 สงขลา เครือข่ายภาครัฐ ท้องถิ่น ภาคประชาสังคมที่ขับเคลื่อนงานบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าในภาคใต้ และเครือข่ายสื่อสร้างสุขภาคใต้
มีผู้เข้าร่วมประมาณ 200 คน ทั้งในรูปแบบ Onsite และ Online ประกอบด้วย นักเรียนและครูระดับมัธยมศึกษา คู่สมรสวัยรุ่นจากจังหวัดปัตตานี ยะลา และนราธิวาส องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานสาธารณสุข องค์กรด้านปัจจัยเสี่ยง ภาคประชาสังคม ผู้ผลิตสื่อชุมชน วิทยุชุมชน ผู้ดูแลเพจท้องถิ่น นักสื่อสารสาธารณะ ตลอดจนนักวิชาการ นักวิจัย และผู้กำหนดนโยบาย
กิจกรรมภายในงานมีการนำเสนอผลงานวิจัยและการดำเนินงานแบบบรรยาย (Oral Presentation) จากภาคีเครือข่าย นักวิจัย และนักวิชาการ พร้อมการมอบเกียรติบัตรผู้นำเสนองานวิชาการ ตลอดจนการเปิดเวทีแลกเปลี่ยนทิศทางบูรณาการกลไกขับเคลื่อนและระดมความคิดเห็นเพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าอย่างยั่งยืนต่อไป
บุหรี่ไฟฟ้า กับความท้าทายของเด็กและเยาวชน
บุหรี่ไฟฟ้าเป็นปัญหาสาธารณสุขที่มีแนวโน้มทวีความรุนแรง โดยเฉพาะในกลุ่มเด็ก เยาวชน และวัยรุ่น ซึ่งได้รับอิทธิพลจากการสื่อสารและการตลาดผ่านสื่อดิจิทัล ทำให้เกิดความเข้าใจและทัศนคติที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับความปลอดภัยของบุหรี่ไฟฟ้า ขณะเดียวกัน พื้นที่ภาคใต้มีบริบททางสังคม วัฒนธรรม และวิถีชีวิตที่หลากหลาย จึงจำเป็นต้องพัฒนาแนวทางการป้องกันและควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าที่เชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิชาการกับบริบทและประสบการณ์ของพื้นที่ รวมทั้งอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน
การประชุมในครั้งนี้ จึงมุ่งให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การสร้างและขยายเครือข่ายความร่วมมือ ตลอดจนการสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงวิชาการและข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการป้องกันและควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าในระดับพื้นที่และระดับประเทศ อันจะนำไปสู่การเสริมสร้างความรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า การป้องกันนักสูบหน้าใหม่ และการขับเคลื่อนความร่วมมือของทุกภาคส่วนภายใต้แนวคิด “คนใต้ร่วมใจ สังคมไทยปลอดบุหรี่ไฟฟ้า” อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน
1.ศ.พญ.สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์ รองผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.)
แม้ว่าอัตราการสูบบุหรี่ของประชากรไทยจะลดลงอย่างต่อเนื่องถึงร้อยละ 48.5 (ร้อยละ 32 ในปี 2534 เป็น 16.5 ในปี 2567) แต่อัตราลดเริ่มชะลอตัวตั้งแต่ปี 2557 ที่บุหรี่ไฟฟ้าลักลอบเข้ามาระบาดในประเทศไทยอย่างผิดกฎหมาย โดยเฉพาะการก้าวกระโดดของอัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในเยาวชนอายุ 15-34 ปี จากกลยุทธ์ทางการตลาดล่าเหยื่อมุ่งเป้าที่เด็กและเยาวชน การสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติในปี 2569 รายงานเบื้องต้น อัตราการสูบบุหรี่เฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 16.7 สูงสุดในภาคใต้ (22.6) โดย 5 อันดับแรกได้แก่ ตรัง (25.4) นครศรีธรรมราช (25.4) พังงา (24.😎 ระนอง (24.7) และกระบี่ (24.7) สาเหตุหนึ่งมาจากบุหรี่ผิดกฎหมายทั่วประเทศเพิ่มขึ้นจาก 25.4 เป็น 28.1% มูลค่าประมาณ 30,000 ล้านบาท เนื่องจากภาคใต้มีชายแดนติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้านที่บุหรี่ไฟฟ้าถูกกฎหมาย ทำให้พบบุหรี่ผิดกฎหมายพบสูงสุดที่ภาคใต้ตอนล่าง สตูล สงขลา พัทลุง ภูเก็ต และนครศรีธรรมราช
“การแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเด็กและเยาวชน หลังพบการโฆษณาบนโซเชียลมีเดียมุ่งสร้างภาพลักษณ์ “เท่-ปลอดภัย” ซึ่งขัดกับหลักฐานทางการแพทย์ที่ยืนยันว่าส่งผลเสียร้ายแรงต่อทางเดินหายใจ หัวใจ และทำลายพัฒนาการสมองระยะยาว โดยสถิติในภาคใต้ตอนล่างน่าห่วง พบเยาวชนกลายเป็นนักสูบหน้าใหม่ถึง 23.3% ด้วยเหตุผล “อยากลอง” มีผู้เคยสูบ 12.4% สูบปัจจุบัน 2.1% และ 1 ใน 5 สูบเป็นประจำทุกวัน นอกจากนี้ยังพบความเสี่ยงสูงในกลุ่มคู่สมรสวัยรุ่นพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพการเจริญพันธุ์ การตั้งครรภ์ และทารกในครรภ์
เพื่อรับมือวิกฤตดังกล่าว ศจย. จึงเร่งยกระดับมาตรการควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าในระดับชาติผ่านมาตรการ 4P เพื่อต้านการตลาดล่าเหยื่อ 4P ได้แก่ P1 (Product) มุ่งเน้นป้องกันที่เยาวชน โดยการพัฒนาศักยภาพสื่อมวลชนและสื่อชุมชนเพื่อสื่อสารข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้อง ป้องกันการสร้างภาพลักษณ์เชิงบวกของบุหรี่ไฟฟ้าโดยไม่ตั้งใจ P2 (Price) คือ การที่ภาครัฐต้องเพิ่มภาษีเพื่อให้ราคาสูงขึ้นจนกำลังซื้อลดลง รวมทั้งเร่งปราปรามบุหรี่ผิดกฎหมายเพื่อลด supply P3 (Place) คือการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัย ได้แก่ บ้านปลอดบุหรี่ โรงเรียนปลอดบุหรี่ สถานที่ราชการปลอดบุหรี่ โดยการสร้างเครือข่ายเฝ้าระวังในสถานศึกษาและชุมชนผ่านกลุ่มนักเรียน ครู และครอบครัวต้นแบบ โดย P4 (Promotion) คือ ถอดบทเรียนจากงานวิจัยในพื้นที่เพื่อผลักดันเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายยกระดับการควบคุมยาสูบอย่างยั่งยืนทั้งในระดับภูมิภาคและระดับประเทศต่อไป”
- พญ.วราภรณ์ อัมพะเศวต ที่ปรึกษาคณะกรรมการสมาพันธ์เครือข่ายแห่งชาติเพื่อสังคมไทยปลอดบุหรี่
คณะกรรมการสมาพันธ์เครือข่ายแห่งชาติเพื่อสังคมไทยปลอดบุหรี่ ซึ่งเป็นการรวมตัวกันของวิชาชีพสุขภาพ สถาบันการศึกษา และภาคีเครือข่ายภาครัฐและเอกชนกว่า 1,000 องค์กรทั่วประเทศ ประกาศจุดยืนและทิศทางการดำเนินงานยกระดับมาตรการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบทุกรูปแบบ โดยมุ่งเน้นการแก้ปัญหาการระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเด็ก เยาวชน และนักเรียน ซึ่งกำลังเป็นวิกฤตสาธารณสุขที่น่ากังวลอย่างยิ่งในปัจจุบัน
จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในปัจจุบันมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผ่านกลยุทธ์การตลาดของบริษัทบุหรี่ที่มุ่งเป้าไปยังเด็กและเยาวชน ทั้งการดีไซน์ ผลิตภัณฑ์ให้ดูน่ารัก พกพาง่าย การผสมกลิ่นหอม และการโฆษณาผ่านสื่อออนไลน์ ซึ่งสร้างความเข้าใจผิดว่าบุหรี่ไฟฟ้าไม่อันตราย ทั้งที่แท้จริงแล้วบุหรี่ไฟฟ้ามีสารนิโคตินเข้มข้นสูง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อพัฒนาการทางสมอง ระบบการหายใจ และเป็นจุดเริ่มต้นนำไปสู่การติดสารเสพติดชนิดอื่น สมาพันธ์ฯ จึงมีแนวทางขับเคลื่อนมาตรการสำคัญ 4 ด้าน เพื่อสร้างสังคมไทยปลอดบุหรี่ ดังนี้: - คงมาตรการห้ามนำเข้าและห้ามขายบุหรี่ไฟฟ้าอย่างเด็ดขาด: สนับสนุนรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้คงกฎหมายห้ามนำเข้าและจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้าต่อไป โดยไม่ยินยอมให้มีการทำให้บุหรี่ไฟฟ้าเป็นสิ่งถูกกฎหมาย
- ยกระดับการบังคับใช้กฎหมาย: ประสานความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และหน่วยงานท้องถิ่นในการปราบปรามการขายบุหรี่ไฟฟ้าทั้งช่องทางหน้าร้านและออนไลน์ โดยเฉพาะบริเวณรอบสถานศึกษา
- สร้างภูมิคุ้มกันในสถานศึกษาและครอบครัว: ผลักดันให้โรงเรียนและสถาบันการศึกษาทั่วประเทศเป็น “พื้นที่ปลอดบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า 100%” พร้อมส่งเสริมองค์ความรู้ที่ถูกต้องแก่ครู ผู้ปกครอง และเยาวชน
- พัฒนาระบบช่วยเลิกบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า: ขยายบริการให้คำปรึกษาและระบบช่วยเลิกบุหรี่ (เช่น สายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 และคลินิกฟ้าใส) ให้เข้าถึงกลุ่มวัยรุ่นและประชาชนทั่วไปได้ง่ายและครอบคลุมยิ่งขึ้น
- ผศ.ดร.พัฒนศักดิ์ คำมณีจันทร์ สำนักวิชาสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
ในนามของสำนักวิชาสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และภาคีเครือข่ายภาคใต้ตอนบน ขอขอบคุณสถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่เปิดเวทีให้คนใต้ได้มาร่วมใจกันในวันนี้ ภายใต้แนวคิด “คนใต้ร่วมใจ สังคมไทยปลอดบุหรี่ไฟฟ้า” ที่ผ่านมา ภาคใต้ตอนบนได้ร่วมกับเครือข่ายครูและโรงเรียน หน่วยบริการสาธารณสุข ท้องถิ่น และชุมชน พัฒนาสื่อและนวัตกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะกับวัย เพื่อสร้างความรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าให้เด็กและเยาวชนตั้งแต่ระดับประถมศึกษา
ภาคีเครือข่ายภาคใต้ตอนบนขอประกาศเจตนารมณ์ร่วมกัน ดังนี้
- ขยายเครือข่ายครูและโรงเรียนในภาคใต้ตอนบน ให้เป็นกลไกหลักในการป้องกันนักสูบหน้าใหม่ในสถานศึกษา
- แบ่งปันสื่อ นวัตกรรม และบทเรียนที่ได้ผลจากพื้นที่ ให้ภาคีทั้งภาคใต้ตอนบนและตอนล่างนำไปใช้และต่อยอดร่วมกัน
- เชื่อมการทำงานของสถานศึกษา สาธารณสุข ท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และสื่อชุมชน ให้เป็นเครือข่ายเดียวกันมุ่งป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชน
- ร่วมนำเสียงและข้อมูลจากพื้นที่ภาคใต้ตอนบน สังเคราะห์เป็นข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อขับเคลื่อนสู่ระดับประเทศ
ภาคใต้ตอนบนพร้อมเป็นส่วนหนึ่งของพลังคนใต้ จับมือกับพี่น้องภาคใต้ตอนล่างและทุกภาคส่วน ปกป้องลูกหลานให้ห่างไกลจากบุหรี่ไฟฟ้าดังคำกล่าวที่ว่า “การป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าในเด็ก ไม่ควรรอจนจบประถมศึกษาเพราะมันสายเกินไป”
- รศ.ดร.จุฑารัตน์ สถิรปัญญา หน่วยเวชศาสตร์ชุมชน สาขาวิชาเวชศาสตร์ครอบครัวและเวชศาสตร์ป้องกัน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) โหนดภาคใต้ตอนล่าง
การสำรวจสุขภาพของประชาชนไทยด้วยการตรวจร่างกายครั้งที่ 7 พ.ศ.2568 โดย รศ.พญ เริงฤดี ปธานวนิช ศ.นพ วิชัย เอกพลาการ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และในภาคใต้ มี ศ.ดร.นพ.พลเทพ วิจิตรคุณากร หน่วยเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นหัวหน้าคณะ การสำรวจนี้ทำในกลุ่มอายุ 15 ปีขึ้นไป พบว่า ภาคใต้เป็นภาคที่มีความชุกของการสูบบุหรี่เป็นประจำสูงที่สุด (ร้อยละ 17.1) และผู้ชายภาคใต้มีความชุกการสูบบุหรี่เป็นประจำสูงสุด (ร้อยละ 35.1) การเคยใช้บุหรี่ไฟฟ้า ภาคใต้พบร้อยละ 4.6 ต่ำกว่าระดับประเทศที่พบ ร้อยละ 8.7 ในกลุ่มที่สูบบุหรี่ไฟฟ้าทั้งประเทศพบว่า ร้อยละ 35 มีอายุน้อยกว่า 20 ปี ในขณะที่ผู้สูบบุหรี่มวน มีเพียง ร้อยละ 7 ที่เป็นกลุ่มอายุน้อยกว่า 20 ปี (บุหรี่ไฟฟ้ามากว่าบุหรี่มวน 5 เท่า) และ ร้อยละ 19 ของคนที่สูบบุหรี่ไฟฟ้าเป็นผู้หญิง เมื่อเทียบกับผู้สูบบุหรี่มวน เป็นผู้หญิงเพียงร้อยละ 6 (ผู้หญิงที่สูบบุหรี่ เป็นการสูบบุหรี่ไฟฟ้ามากกว่าบุหรี่มวน 3.3 เท่า)
ความน่าเป็นห่วงของภาคใต้ตอนล่างคือการมีที่ตั้งติดกับชายแดนประเทศเพื่อนบ้าน และมีบุหรี่เถื่อน การสำรวจจังหวัดที่มีอัตราการบริโภคบุหรี่เถื่อนสูงที่สุดในประเทศไทยยังคงกระจุกตัวอยู่ในภาคใต้ตอนล่าง พบมากที่สุดใน จังหวัดสตูล (97%) สงขลา (88%) พัทลุง (78%) ภูเก็ต (72%) นครศรีธรรมราช (68%) และ ระนอง (65%) ซึ่งจะมีราคาถูกและเป็นอุปสรรคต่อการควบคุมหรือการลดอัตราการบริโภคบุหรี่
การปกป้องเยาวชนให้พ้นจากการเป็นนักสูบหน้าใหม่ จะต้องมีการดำเนินการร่วมกันของทุกภาคส่วน ทั้งในครอบครัวที่ไม่สูบบุหรี่ ในโรงเรียนควรยกระดัับมาตรการโรงเรีียนปลอดบุุหรี่ 100% ควบคุมบังคับใช้กฎหมายพื้นที่ปลอดบุหรี่ โดยกระบวนการมีีส่่วนร่่วมระหว่่างครูู นัักเรีียน ผู้้ปกครอง กรรมการสถานศึกษา และชุุมชน คู่ขนานกับการสร้างความรอบรู้ โดยให้นักเรียนค้นหาข้อมูลที่น่าเชื่อถือ พัฒนาศักยภาพให้้นักเรียนเป็นเจ้าของและใช้สิทธิในการปกป้อง ควบคุมสภาพแวดล้อมที่ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการเข้าถึงบุหรี่ สารเสพติด และภยันตรายทุกชนิด ภายใต้การออกแบบการเรียนรู้ในสถานศึึกษา และชุมชน
5.ดร.เพ็ญ สุขมาก ผู้อำนวยการสถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
“สนส.ม.อ. ดำเนินงานร่วมกับ 4 หน่วยงานยุทธศาสตร์ระดับประเทศ ได้แก่ สสส., สช., สปสช. และกระทรวงสาธารณสุข ร่วมผลักดันนโยบาย กลไกการทำงาน และชุดความรู้ในการควบคุมยาสูบและบุหรี่ไฟฟ้าในพื้นที่ภาคใต้ โดยมุ่งสร้างผลลัพธ์สำคัญผ่านการเชื่อมโยงแผนยุทธศาสตร์ตั้งแต่ระดับภาค ในระดับจังหวัดผ่านกองทุนสุขภาพระดับจังหวัดหรือแผนร่วมทุนของ อบจ.และ สสส., คณะกรรมการยาสูบระดับจังหวัด ในระดับอำเภอผ่านกลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ หรือ พชอ. และในระดับตำบลผ่านกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับตำบลของ สปสช.ในเขต 11 และ 12 จนถึงชุมชน พร้อมจัดทำระบบฐานข้อมูล และผลิตชุดความรู้ เครื่องมือกระบวนการทำงานร่วมกับภาคี เพื่อนำไปสู่การทำงานร่วมกับเครือข่ายในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของกลุ่มเป้าหมายอย่างตรงจุด
นอกจากนี้ การดำเนินงานยังมุ่งเน้นการสร้างเครือข่ายบูรณาการที่เข้มแข็งจากภาครัฐ ท้องถิ่น วิชาการ ประชาชน ภาคเอกชน เยาวชน และสื่อมวลชน เพื่อลดจำนวนนักสูบหน้าใหม่ ควบคู่กับการยกระดับการเข้าถึงบริการเลิกบุหรี่สำหรับนักสูบรายเก่าผ่านกลไก รพ.สต. ถ่ายโอน และเครือข่ายบริการสุขภาพในพื้นที่ ซึ่ง สนส.ม.อ. เชื่อมั่นว่าการบูรณาการเชิงระบบร่วมกันทุกระดับในครั้งนี้ จะเป็นก้าวสำคัญในการลดจำนวนนักสูบอย่างเป็นรูปธรรมและสร้างสุขภาวะที่ยั่งยืนให้แก่ชุมชนภาคใต้
6.นายวันอาฟันดี้ เจ๊ะสาเหาะ สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (ศูนย์ภาคใต้ตอนล่าง)
เครือข่ายงดเหล้าภาคใต้ตอนล่าง ผนึกพลังชุมชนสู้บุหรี่ไฟฟ้า ดันกระบวนการ “6ช.”
และ “ศูนย์ตาดีกา” ปกป้องเยาวชน
สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (ศูนย์ภาคใต้ตอนล่าง) ประกาศเดินหน้าขับเคลื่อนปัญหาสุขภาพภายใต้แนวคิด “คนใต้ร่วมใจ สังคมไทยปลอดบุหรี่ไฟฟ้า” ครอบคลุมพื้นที่ 7 จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง โดยเน้นให้ชุมชนเป็นศูนย์กลางในการจัดการปัจจัยเสี่ยงทั้งแอลกอฮอล์ ยาสูบ และบุหรี่ไฟฟ้า ผ่านกลไกประชาคมงดเหล้าจังหวัด แกนนำชุมชน และชมรมคนหัวใจเพชร โดยเฉพาะในพื้นที่ สตูล ยะลา และนราธิวาส ได้เร่งรัดพัฒนา “ชุมชนคนสู้บุหรี่” ด้วยการนำกระบวนการ “6ช.” (ชวน ช่วย ชื่นชม เชียร์ เชิดชู ชง) มาสร้างการมีส่วนร่วมตั้งแต่วัยผู้ใหญ่ ควบคู่กับการปรับสภาพแวดล้อมให้เป็นพื้นที่ปลอดบุหรี่ อาทิ มัสยิด ร้านน้ำชา และพื้นที่สาธารณะ โดยประสานความร่วมมือกับ รพ.สต. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และร้านค้าในพื้นที่อย่างใกล้ชิด
นอกจากนี้ ยังได้มุ่งเน้นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่เด็กและเยาวชนวัย 5–12 ปี ผ่านการต่อยอดพัฒนา “ศูนย์การศึกษาอิสลามประจำมัสยิด (ตาดีกา) ป้องกันปัจจัยเสี่ยง” นำร่องใน 15 ศูนย์ (อ.ตากใบ จ.นราธิวาส 11 ศูนย์ และ อ.รามัน จ.ยะลา 4 ศูนย์) เพื่อรับมือกับปัญหาบุหรี่ไฟฟ้าและควันบุหรี่มือสองในพื้นที่ชายแดน โดยจัดทำ “คู่มือครูตาดีกาเพื่อป้องกันปัจจัยเสี่ยง” ที่สอดคล้องกับหลักศาสนาและวิถีชีวิต ผ่านกระบวนการพัฒนา 4 ระยะ (เตรียมคนและข้อมูล-พัฒนาศักยภาพครู-ทดลองใช้และติดตาม-สรุปบทเรียนขยายผล) มุ่งหวังเสริมสร้างศักยภาพครูตาดีกาให้เป็นกำลังสำคัญในการถ่ายทอดความรู้จากห้องเรียนสู่ครอบครัวและชุมชน เพื่อสร้างสังคมสุขภาวะที่เข้มแข็งและปลอดบุหรี่ไฟฟ้าอย่างยั่งยืน